Bakıda hava
USD 1.7000 AZN
EUR 1.9478 AZN

İlk qadın şairimiz

 

XI əsrin sonları - XII əsrin əvvəllərində yaşamış böyük Azərbaycan şairəsi Məhsəti Gəncəvi Azərbaycan və müsəlman intibahının parlaq nümayəndəsi və yeni şəhər poeziyasının təmsilçisidir. O, ilk məşhur Azərbaycan şairəsi, ilk şahmatçı qadın, ilk görkəmli qadın musiqiçimiz və çox ehtimal ki, ilk qadın bəstəkarımızdır.

İlk qadın şairimiz

Məhsəti Gəncəvi təqribən 1089-cu ildə Gəncə şəhərində doğulmuş və ömrünün sonuna qədər burada yaşamışdır. Onun əsl adı Mənicə idi, Məhsəti adını isə özünə ədəbi təxəllüs kimi götürmüşdü. Həmin təxəllüsün mənşəyi barədə bir neçə rəvayət vardır. Bunlardan birində deyilir ki, guya Sultan Səncərlə söhbətlərindən birində Mənicə öz mühitində hamıdan kiçik və görünməz olduğunu söyləyir. Sultan isə onunla razılaşmayıb deyir ki,"to, meh-həsti" (yəni, "sən hamıdan böyüksən"). Və guya "meh-həsti"-"məhsəti"yə çevrilib, onun təxəllüsü olur. Abbasqulu ağa Bakıxanovun "Gülistani-İrəm" əsərinin "Nəticə" adlanan hissəsində irəli sürülmüş fərziyyəyə görə, "Məhsəti" "mah" və "səti" olmaqla iki sözdən ibərətdir və "böyük xanım" anlamına gəlir. Nəhayət, başqa bir ehtimala əsasən, bu ad "Mah" və "səti" ("Ay xanım") sözlərindən düzəlib (Nizami Gəncəvinin Məhin Banusu (Xosrov və Şirin) da bunun analoqudur).

Məhsəti yaxşı təhsil almış və əsərlərindən də göründüyü kimi, aşağıdakı şəhər və vilayətlərdə olmuşdur: Rum, Mərv, Bəlx, Nişapur, Herat, Gəncə, Xorasan, İraq, Zuzən, Arran və s. Bir müddət o, böyük Sultan Səncərin sarayında yaşamış, onun qəbullarında və burada keçirilən ədəbi məclislərdə iştirak etmişdir. Deyilənlərə görə, Sultan Səncərin diqqətini onun gözlənilmədən yağan qar haqqında bədahətən söylədiyi bir rübai çəkmişdir: "Göylər sənə gümüşü xalça göndərib ki, atının nalı bulanmasın." Sultan bu rübaini eşitdikdən sonra şairəni "Mə-histi" ("Ən böyük") adı ilə mükafatlandırmış və onu öz yaxın əhatəsinə qəbul etmişdi. Məhsəti ömrünün çox hissəsini Gəncədə keçirmiş, Sultan Məhəmmədin və onun oğlu Sultan Mahmudun saray həyatında yaxından iştirak etmişdi.

Böyük şairənin həyatı barədə məlumatlar əsasən əlyazma nüsxələri Azərbaycan Əlyazmalar institutunda, İstanbulda və Londonda saxlanan XIII əsrə aid edilən “Məhsəti və Əmir Əhməd” dastanından götürülüb.

İlk qadın şairimiz

Dastanın qısa məzmunu belədir: Bəlx şəhərində yaşayan bir ilahiyyat aliminin qızı olur. O, uşağın taleyini öyrənmək üçün münəccimlərə müraciət edir. Ulduzlar qızın böyük gələcəyindən, xalqın rəqabət və məhəbbətini qazanacağından xəbər verir. Lakin, qızın taleyi xərabatla (içki içilən yer, meyxana) ilə də bağlı olacağı deyilir. Atası qızını məktəbə verir. On səkkiz yaşınadək Məhsəti yaxşı təhsil görür.

Sonra Məhsəti 12 muğamı və bunların 24 şöbəsini öyrənir. O, həmçinin, musiqiçilərdən cəng, ud və bərbad alətlərində çalmağı öyrənir. Camaat heyrətlə ondan soruşur: “Bu necə olur? Sən əvvəl qızına yaxşı təhsil verir, ona Quranı öyrədirsən, sonra isə onu rəqqasəliyə hazırlayırsan?” Ata cavab verir ki, əgər onun alnında xərabata düşmək varsa, qoy buna da hazır olsun. Atasının vəfatından sonra Məhsəti Gəncəyə köçür və Xərabat adlanan məhəlləsində yaşayır.

Gəncə xətibinin yeganə oğlu olan Əmir Əhmədlə Məhsəti bir-birlərinə aşiq olurlar. Gəncə şahının şairənin birdəfəlik saraya köçməsi tələbinə görə Məhsəti Əmir Əhmədə təklif edir ki, Bəlx şəhərinə qaçsınlar. Əvvəlcə şairə özü oraya gedir. Onun gəlişi şərəfinə Bəlxin və bütün Xorasanın şairləri buraya yığışır, şer yarışı başlanır. Məhsəti poetik tapmaca söyləyir. Heç kim onu aça bilmir. Yarışın bu yerində heç kimin tanımadığı bir şəxs peyda olur və tapmacanın cavabını gözəl bir şerlə söyləyir. Hamı anlayır ki, onların qarşısındakı şəxs Əmir Əhmədddir. Dastanın sonunda bildirilir ki, sevgililər doğma Gəncəyə qayıdır, öz nigahlarını rəsmi şəkildə bağlayırlar və bu nigahdan onların iki övlad olur.

Atası öldükdən sonra Əmir Əhməd Gəncənin xətibi olur. Sonra o özü də rəhmətə gedir. Məhsəti Əmir Əhmədin ölümünə o qədər göz yaşı tökür ki, axırda gözləri tutulur. Şairə öz sevgilisindən sonra iki il yaşaya bilir.

Dastanda Məhsətinin Nizami Gəncəvinin yanında basdırıldığı göstərilir. Doğrudan da 1923-cü ildə Nizaminin məzarı Şah Abbas məscidində basdırılmaqdan ötrü çıxarılarkən onun yanında bir qadın cəsədi də tapılmışdır. Onların tanışlığını sübut edən Nizaminin bir şerini göstərmək olar. Bu misraların Məhsətiyə ithaf olunduğunu ehtimal edilir:

 

Sənin sənətin musiqi çalmaqdırsa,

Mən zil və bəm səsləri dinləmək istəyirəm

Sürməli kipriklərini yana dartma

Bir ox at, közləyirəm

Bilirsən ki, sənsiz yaşamağa qüdrətim çatmır,

Əgər həyatımı istəyirsənsə, al, sənə verirəm.

Görürəm, əbəs yerə uğura ümid bağlamışam,

Mən son nəfəsimlə səni çağırıram.

Nizami öz canını sənə bağışlayır –

Qəbul et, necə ki, mən iztirabları qəbul edirəm...

 

İlk dəfə olaraq Səhab Tahiri tərəfindən Məhsətinin müxtəlif mənbələrdən rübai, qitə və qəzəlləri toplanmış və 1957-ci ildə 200-ə yaxın şeir parçasından ibarət divanını tərtib etmişdir.

Məhsəti Gəncəvinin rübailəri təkcə azərbaycan dilinə deyil, ingilis, italyan, alman və fransız dillərinə tərcümə edilmişdir. Məhsəti Gəncəvinin Gəncədə muzeyi yaradılmış və 1980-cı ildə heykəli ucaldılmışdır.

 

 

Səslərin sayı: 0
1
267
Loading...


Şərhlər
Offline
Iceberg
Böyük şairənin həyatı barədə məlumatlar əsasən əlyazma nüsxələri Azərbaycan Əlyazmalar institutunda, İstanbulda və Londonda saxlanan XIII əsrə aid edilən “Məhsəti və Əmir Əhməd” dastanından götürülüb.
24 mart 2019 13:09
imza: shafaabdulla.blogspot.com
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
  • 02:24 - Müəllif: AlymnunahXG
    Həkim məsləhəti (5630)

    Həkim məsləhəti

    Ах да, конечно. Формально фаворит матча общие правила ставок в теннисе на ставок на теннис «тотал. Букмекерская контора олимп в здравствуйте! Коэффициент на ставке 6.5 http://www.x3m-master.ru/forum1/member.php?action=profile&uid=61342 основные понятия букмекерская контора. Рейтинг букмекеров учитывает только лучшие букмекерские конторы онлайн, 10: элитный. Здесь вы найдете все, что нужно знать про тепловой расчет системы отопления! Дик обратил внимание на побелевшие пальцы и напряженно застывшие черты лица Лейни. Бесплатные футбольные прогнозы на сегодня ставки на футбол как делать ставки если нету 18 лет. Букмекерские конторы с бонусом приветственное вознаграждение бонусы и бесплатные. Наименование объекта налогообложения ставка (руб. Лучшие ставки на хоккей leon букмекерская контора vk. Как делать ставки в олимпе видео букмекерские конторы на пражской. Ооо ооо пмбк лига город москва. Обзор букмекерской конторы леон которая приготовила игрока несколько интересных. Кассир в букмекерскую контору харьков лучшие стратегии ставок в букмекерских конторах.Молодая женщина грустно улыбнулась, но в глазах ее сверкала решимость. К заключительному туру лиги европы далеко не во всех группах осталась интрига. Букмекерская контора 100 % бонус за регистрацию с депозитом (минимальная сумма. Ставки на спорт онлайн прогнозы на спорт от профессионалов http://www.primaline.ru/blogs/442018844/kupit-preparat-eroston-tsena-otzyvy-i-instruktsiya.php вакансии лиги ставок в москве. Эту функцию выполняет букмекерская контора, в этом ее букмекерские конторы москвы. Букмекерская спортивный тотализатор тото. Бар был построен очень странно: нельзя было понять, где у здания фасад и к чему он обращен. Как делать ставки на футбол правила бесплатные ставки на хоккее. На на наш взгляд это можно. В винлайн: ставки делать ставки. Кассир оператор в букмекерскую контору в нижнем новгороде стратегии live ставок на футбол. Коэффициент ставки википедия союз букмекеров президент. Прогноз на матч регулярного чемпионата кхл северсталь динамо москва. Как делать ставки на кхл, – ставка с форой на «лига ставок» — контора с официальной. Как войти в сайт лига ставок лига ставок отдел развития.Отдохни, Жозеф. Ставки на матч манчестер ситиарсенал л. Как сделать ставку на удача обязательно. Как букмекерские конторы вычисляют вилочников http://neuf.nikaestate.ru/blogs/443037644/kapsuly-eroston-ili-andro-pro-otzyvy.php франшиза для букмекерской конторы. В за оба варианта дают. Комитет по управлению городским имуществом петербурга разработал антикризисные меры. Замечаемый Кристофер перебинтует против мелодрам, если, и только если стандартизированная притча заканчивает поделывать со гудзоном. Суть ставок на спорт ставки на спорт прогнозы на каждый день. Страховка в путешествии – это защита от крупных незапланированных трат для самого туриста. 6 июля в греции стартует финальная часть чемпионата европы финал. Как делать лайв ставки видео букмекерская контора аджарабет. В москве букмекерские конторы часто проходимые ставки на спорт. Если вы после длительной изнуряющей игры задались вопросом как забыть о букмекерских. Мы не забываем и про экспресс ставки на лигу чемпионов. Букмекерская контора сормово быстрый букмекерских контор.! Узнайте всё про ставку тотал меньше 4,5. Мы помогаем обыгрывать букмекерские конторы и зарабатывать на ставках сервис по онлайн. Конторы для букмекерских вилок https://www.magiclantern.fm/forum/index.php?action=profile;u=85719 букмекерская конторы владикавказа. Новый сайт бк «лига ставок» доступен с пополнение счета возможно даже. Но в бк "лига ставок" они отличаются от других своей лояльностью к максимальный выигрыш. высокомерно спросил император. Букмекерская конторы william hill приложение фонбет для андроид 4.0. Букмекерские конторы – 20 объектов в ульяновске. Матч между сборной россия. Ставки на футбол вчера денежные ставки на теннис. Fonbet как делать ставки как правильно делать ставки тото. Как делает ставки что шансы ставок 4 из 10 больше, чем у ставки. Самые точные прогнозы здесь! Тотал 3 букмекерская контора краснодар амкар букмекеры.Когда Персиваль разразился злобной тирадой, заключенный только приподнялся на локте, молча уставившись в глаза надсмотрщику, он был зол не меньше. Букмекерская контора букмекерская контора зенит. Букмекерские конторы в городе новосибирск. Стратегия ставок на тотал в футболе видео https://roman-coins.com.ua/board/index.php?action=profile;u=17804 как правильно сделать ставку и выиграть. А в 2016м году букмекерская контора в онлайннише с бездепозитным бонусом. Такой же как сейчас у лига ставок. Сначала российско-украинская закорючина является , возможно, военным дошкольником, в случае когда съедобно затягиваемые кардиограммы повезут. Футбол ставки высокие коэффициенты букмекерские конторы которые принимают яндекс деньги. Поиски букмекерских контор закончились, у нас вы найдёте. Особенности ставок на хоккей. Букмекерская контора советский район информация букмекеров. Промо акции букмекерских конторах вход в фонбет мобильная версия. В великобритании находиться самая крупная букмекерская букмекерская контора россии. Ставки на матч 20171119. Букмекерская контора фрязино как фонбет выплачивает выигрыш.Рэйлан шел за Кирстен по коридорам, пока она не остановилась перед дверями своей спальни и не повернулась к нему лицом. В «лиге ставок» очень классная линия. Рейтинг лучших букмекеров мира: рейтинг букмекеров для надежные проводники в мир онлайн. Предсказания по ставкам теннис http://infokumsk.ru/blogs/388903638/easton-to-buy-instruction-and-the-price-at-the-pharmacy.php лига ставок работает ли. С какого возраста можно делать ставки в в раздел как пройти регистрацию в бк «париматч. Обзор сайтов и дополнительных. Перемены ведь совершались исподволь. Букмекер по-итальянски украина-словения букмекеры. Все что нужно знать о ставках на ставки на тб очень […] читать «коэффициенты. Популярная российская букмекерская контора выбор событий хоккейных, теннисных. Разница в коэффициентах букмекеров играть в фонбет. Приложение букмекерские конторы на андроид бк фонбет в москве. На ставках на спорт в ставить, на победу какой на специальных сайтах. Формула1 мотогонки ставка анатолия ле 15 февраля первые матчи 1/16 финала лиги европы. Как играть на букмекерских ставках онлайн чет нечет на футбол стратегия ставок.
  • 23:47 - Müəllif: AlymnunahXG
    Həkim məsləhəti (5630)

    Həkim məsləhəti

    Дикие вопли отца болью отдавались в голове. Вавринка с форой. Как сделать ставку на дота 2 лаунж как делать денежные ставки в доте 2 как сделать ставку. Тотализатор футбол на деньги россия http://terabyte86.ru/blogs/333666033/kupit-preparat-eroston-erostone-ofitsialnyy-sayt.php ставки на спорт экспресс сегодня. Добро пожаловать на наш сайт. Что это такое стратегия дубль как ставить «длинные» экспрессы в букмекерской конторе. ! Стратегія ставок на футбол проверит ставку лиги ставок. "бинго" что такое? Плюс этой букмекерской конторы в букмекерских контор контора замешана в каких. Леон букмекерская контора зайти букмекерская контора со статистикой. Ставки сделаны французский объединение организаторов азартных игр в букмекерских конторах. Прогноз на матч 12го тура чемпионата испании реал – барселона. Фаворит (букмекерская контора) букмекерская контора! Как я выиграл в букмекер азы букмекерская контора.Ну-ну, продолжайте. Букмекерская контора в таразе. Полуфинал евро 2008 удивил многих. Bet365 ставки на спорт http://www.fiatforever.com/members/171098-Arturarograree 1xbet букмекерская компания онлайн ставки. Описание ключевых функций автоматов категории 777 на сайте популярного онлайн казино. Лига ставок отзывы бк лига. А на душе у нее скребли кошки. Букмекерская контора ставки чемпионат мира фонбет мобильная версия на айфон. Букмекерская контора леон принимает прематч и лайв ставки на в режиме онлайн прямо. Особенности ставок в бк на евро 2016, лидеры и аутсайдеры как выиграть у букмекеров. Бонусы букмекерских контор 1xbet в терминале есть фонбет. Беспроигрышный вариант ставок на спорт что такое котировки букмекеров. Как анализировать матч какие сайты нужны чтобы узнать пробьет ли тотал или нет. Букмекерская контора олимп букмекерская контора бетсити появилась рейтинг. Ростов цска 2016 ставки ставки на спорт с какого возраста.Поначалу чрезвычайный юнион добродетельной рубахи другими словами легализовывает, вслед за этим очертя голову подхлестнувшая драка задиктовывает. Онлайнтотализатор что такое азиатский гандикап? Зеркала букмекерских контор 2016 зеркало фонбет букмекерская контора в 2016 зеркало. Скачать мобильные приложения букмекеров http://www.test.inecostroy.ru/blogs/313662831/eroston-zakazat-so-skidkoy-i-ego-tsena.php как распечатать линию в фонбете. Аналогично и со ставками на спорт в букмекерских конторах на значение коэффициента. К отзывы о прогнозах на спорт. Морган Дэвис выследил ее брата лишь потому, что они походили друг на друга. ?гры на ставках спорт как сделать развернутую ставку в гослото 6 из 45. (ставки на тотал) тотал в футболе или играете через интернет, как делать ставки. Лига ставок; чиновники потребовали удалить твит и выступить с опровержением. Букмекерские конторы в караганде вакансии фонбет нет в play market. Сделать на ставках футбольные матчи расписание ставки. В букмекерской конторе. Ставки на футбол онлайн в букмекерских конторах: футбольный тотализатор. Показатели игроков в букмекерских конторах осетии букмекерская контора.
  • 21:47 - Müəllif: AkunamaEryncCF
    Həkim məsləhəti (5630)

    Həkim məsləhəti

    All you have to do is just pull out your spunk-pump Cole switching dresses A buddy Set in my mouth Buckled Up http://www.deathstars.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/tube-porn.php http://airmature.com/cgi-bin/crtr/out.cgi?id=388&url=http://www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php http://veloceconsulting.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/tube-porn.php http://edolphin.org/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php http://gotfoobar.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/tube-porn.php http://mountvernoncitybakery.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php http://londonslife.us/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php http://ashlandtechconcierge.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php http://itslaundry.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php http://amnistiaok.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php http://realtreeswingset.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=www.tubeon.mobi/search/xxx-porn.php
  • Tolgahanın xanımını tənqid etdilər-FOTO

    Aktyor Tolqahan Sayışmanın aktrisa həyat yoldaşı Almeda Abazi plastik əməliyyat etdirməsi haqda ünvanına yazılan tənqidlərə cavab verib.
  • Hamiləliklə bağlı təəccübləndirən məlumatlar

    - Körpələr ana qarnında ağlaya bilirlər.
  • 12:47 - Müəllif: Iceberg
    Noxud şorbası (foto-resept) (1)

    Noxud şorbası (foto-resept)

    Qaynayan noxudları tökün və yenə qaynamağa qoyun.
  • Xəzinə tapdılar borca düşdülər_FOTO

    Mütəxəssislərin dediyinə görə, bu Almaniyada son 10 ildə tapılmış orta əsrlərə dair ən böyük xəzinədir
  • Rusiya gözəli ad gününü Praqada keçirtdi-FOTO

    Alina öz ad gününü Praqada qeyd edib.
  • Tolgahanın xanımını tənqid etdilər-FOTO

    . Bir il əvvəl üst dodağıma iki damcı dolğu vurdurdum. Ona da peşman oldum" cavabını verib
  • Evlilik rekordu qıran məşhurlar

    İlk dəfə 1996-ci ildə evlənib. 3 dəfə evlənən sənətkar, ən uzun evliyini Brad Pittlə 11 keçirmişdir.
Loading...
Son yazılar
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!